Funkcjonujący obecnie Zespół Szkół Ekonomiczno-Ogrodniczych, mający siedzibę w dawnym pałacu Sanguszków w Gumniskach, ma bogatą historię, sięgającą XIX wieku. Wtedy to, w 1881 w roku, powstał w Tarnowie Zakład Sadowniczo-Ogrodniczy, kształcący ogrodników, ze względu na duże zapotrzebowanie na fachowców w tym zawodzie. Z czasem placówka przyjęła nazwę Krakowska Szkoła Ogrodnicza. Cykl kształcenia trwał w niej  trzy lata. Pierwszym dyrektorem szkoły został Wojciech Maciaszek, absolwent Ecole National de Versaille. Szkoła osiągała wówczas znakomite wyniki w uprawach sadowniczych, o czym świadczy zaprezentowanie w 1902 roku na Wystawie Sadowniczo-Ogrodniczej w Tarnowie kilkudziesięciu odmian jabłek i gruszek.

Sukcesy szkoły w zakresie ogrodnictwa inspirowały w okresie międzywojennym miasto i powiat tarnowski. Organizowano wtedy liczne przedsięwzięcia, między innymi wystawy ogrodnicze, święto sadzenia drzew przy drogach, zakładanie sadów chłopskich w okolicy.

Pierwsza wojna światowa przerwała działalność dydaktyczną szkoły, wznowioną w 1919 roku. W kolejnych latach placówka skupiała się  - z dużymi sukcesami - na działalności sadowniczej i szkółkarskiej. 

W czasie II wojny światowej szkoła zwana już Państwową Szkołą Ogrodniczą, kontynuowała – za zgodą okupanta – swoją działalność. Mimo że część budynku szkoły zajęli Niemcy, uczono wówczas nawet ojczystej literatury, zachowana też została baza dydaktyczna dla nauki zawodu czyli ogrody szkolne.

Po wojnie placówka o nowej nazwie - Tarnowska Szkoła Ogrodnicza - zyskała siedzibę w neoklasycystycznym pałacu książąt Sanguszków w Gumniskach z bazą dydaktyczną, którą stanowiło 100 ha ziemi z niegdysiejszych książęcych dóbr. Patronem szkoły został Tadeusz Kościuszko. Dwudziestego czwartego listopada 1946 roku, w momencie nadania szkole jego imienia, lokalna społeczność ofiarowała popiersie Naczelnika dłuta Jerzego Popiela. Umieszczono je nad kominkiem w dawnej sieni pałacowej, gdzie stoi do dziś.

W ciągu lat uległa zmianie struktura kształcenia, zmieniała się nazwa szkoły, wprowadzono - obok ogrodniczego - kształcenie rolnicze. Nauka mogła się odbywać także w trybie korespondencyjnym i zaocznym dla dorosłych.

W 1975 r. powołano Zespól Szkół Ogrodniczo-Rolniczych, w skład którego wchodziły także szkoły filialne w okolicach Tarnowa oraz Wydział Zaoczny. W owym czasie szkoła dysponowała znacznym gospodarstwem pomocniczym dostosowanym do celów produkcyjnych i dydaktycznych. Z czasem wybudowano internat dla młodzieży na 220 miejsc. Powstały także pracownie przedmiotowe wyposażane stopniowo w środki dydaktyczne.

W ciągu wielu lat działalności powojennej szkoła dała się poznać w środowisku jako miejsce kultury. Od 1975 r. organizowano cykliczne wystawy bukieciarskie z suchych i żywych roślin. Z czasem wystawom zaczęły towarzyszyć wernisaże, koncerty, recytacje poezji. Młodzież rozwijała swe pasje artystyczne na warsztatach florystycznych, tworzyła piękne bukiety, stroiki bożonarodzeniowe, palmy wielkanocne, które eksponowano w szkole i poza nią, nawet na Węgrzech i na Ukrainie. Umiejętności zawodowe ogrodnicze uczniowie doskonalili na praktykach zagranicznych na Węgrzech i w Niemczech.

Rozwój szkoły zmierzał przez lata w kierunku kształcenia kompetentnych ogrodników – co było związane z ówczesnymi możliwościami odnalezienia się w tym zawodzie na rynku pracy. Jednak w latach dziewięćdziesiątych szkoła znalazła się w obliczu przemian gospodarczych i społecznych, toteż musiała przystosować się do nowej rzeczywistości.

Placówkę przemianowano na Zespół Szkół Ekonomiczno–Ogrodniczych, po tym jak uruchomiono nową formę kształcenia: 4-letnie  Liceum Ekonomiczne. Wkrótce wprowadzono tez klasę o profilu agrobiznes.

Obecnie oblicze szkoły jest wynikiem wielu zmian, jakie następowały w ostatnich latach w zakresie struktury placówki, lat nauki, form działalności. Na charakter kształcenia w szkole miały wpływ zmiany rynkowe i zainteresowanie młodzieży zawodami. Placówka przestała być szkołą o profilu wyłącznie ogrodniczym, stała się otwarta na nowe pomysły edukacyjne. W ciągu ostatnich lat profile kształcenia dostosowywano do potrzeb młodzieży, która mogła uczęszczać do klas uczących takich zawodów jak: technik ekonomista, technik ogrodnik, architektury krajobrazu, technik żywienia, obsługi turystycznej, hotelarstwa czy mechanizacji rolnictwa. Nie ma obecnie gospodarstwa pomocniczego, które zostało zlikwidowane na mocy ustawy z 27 sierpnia 2009 roku.

Szkoła stale unowocześnia swą bazę dydaktyczną. Podejmuje też cykliczne działania rozwijające kreatywność uczniów i nauczycieli.

Do najważniejszych należą coroczne przedsięwzięcia, takie jak: Forum Europejskie, Piknik Ogrodniczy, Bieg Sanguszków oraz inicjatywa mająca na celu spotkania z ciekawymi ludźmi – Nasz Gość. Ponadto oferuje się młodzieży wyjścia do kina, teatru i muzeów, umożliwia rozwijać talenty poprzez różnorodne konkursy, wystawy, występy świąteczne. Niedługo szkoła będzie świętowała 140 lat swego istnienia.

opracowała: mgr Agnieszka Klugiewicz

Szkoła w latach 1945-1946. Fotografie udostępnione przez pana Marka Tomaszewskiego

Stara szkoła ogrodnicza. Fotografie udostępnione przez pana Marka Tomaszewskiego

WIZYTY KSIĄŻĄT SANGUSZKÓW 

28 sierpnia 2012 roku w Zespole Szkół Ekonomiczno-Ogrodniczych gościliśmy potomka właścicieli pałacu - Pawła Sanguszko wraz z jego matką, Klaudią. Towarzyszyli im Magdalena i Marcin Krasiccy oraz Wiktor Kusznirenko. Goście zwiedzili pałac a następnie uczestniczyli w spotkaniu z dyrekcją ZSE-O: dyrektorem Jerzym Sokołą oraz wicedyrektor Alicją Czerwińską-Franek.

...

12 czerwca 2008 roku budynek naszej szkoły stał się miejscem wizyty nadzwyczajnych gości: księżnej Klaudii Sanguszko oraz jej syna Pawła Sanguszko.

Arystokraci mieszkający na stałe w Brazylii chętnie raz na jakiś czas odwiedzają Polskę, a przede wszystkim pałac, w którym żyli ich przodkowie.

Goście nie ukrywali podziwu dla szczególnie zadbanego wnętrza szkoły oraz otoczenia. Jednak najmilszym momentem wizyty było niewątpliwie spotkanie księżnej Klaudii i księcia Pawła z nauczycielami oraz uczniami ZSE-O. W wypełnionej po brzegi auli można było usłyszeć, tłumaczoną z języka francuskiego, krótką historię Rodu Sanguszków.

Niezwykła atmosfera spotkania z żywą historią jeszcze długo była wyczuwalna w pałacu.

Warto wspomnieć, że książę Paweł Sanguszko jest jedynym żyjącym męskim potomkiem Książąt Sanguszków. Posiada tytuł Pierwszego Honorowego Obywatela Miasta Tarnowa. Podczas tegorocznej wizyty odebrał z rąk prezydenta Ryszarda Ścigały nowy dowód osobisty.